Je smartwatch weet veel over je. Hij registreert je hartslag, je stappen, je slaap, soms je locatie en op sommige modellen ook je ecg, je bloedzuurstof of je menstruatiecyclus. Dat zijn gegevens die je waarschijnlijk niet zomaar met een vreemde zou delen. Toch vertrouwen we ze vaak zonder veel nadenken toe aan een app en een account. Het onderwerp smartwatch privacy krijgt daarom terecht steeds meer aandacht, zowel van gebruikers als van toezichthouders.
In dit artikel leggen we uit welke gegevens je horloge verzamelt, waar die terechtkomen, welke rechten je hebt en hoe je met een paar instellingen je privacy beter beschermt. We baseren ons op de algemene principes van de Europese privacywetgeving en beschrijven geen specifieke beleidsregels van merken, omdat die veranderen. Dit artikel is geen juridisch advies; voor vragen over jouw situatie kun je terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens of een jurist.
Welke gegevens verzamelt een smartwatch?
De hoeveelheid data verschilt per model, maar de meeste horloges verzamelen een deel van onderstaande categorieën.
Activiteitsgegevens
Stappen, afstanden, trainingen, tempo en calorieverbruik. Deze gegevens lijken onschuldig, maar ze kunnen veel zeggen over je dagelijkse routine, bijvoorbeeld wanneer je thuis bent en wanneer niet.
Gezondheidsgegevens
Hartslag, hartslagvariatie, slaap, bloedzuurstof, huidtemperatuur, stressscores, ecg-opnames of bloeddrukmetingen. Dit zijn gegevens die rechtstreeks over je gezondheid gaan.
Locatiegegevens
Gps-tracks van je hardlooprondes, fietsroutes of wandelingen. Bij een horloge met een eigen simkaart kan ook de locatie van het mobiele netwerk worden gebruikt. Een route die steeds bij dezelfde straat begint en eindigt, verraadt snel waar je woont.
Profiel- en accountgegevens
Je naam, e-mailadres, geboortedatum, lengte, gewicht en geslacht. Veel apps vragen deze gegevens om berekeningen te kunnen maken. Soms komt er een profielfoto of een koppeling met sociale media bij.
Gebruiks- en apparaatgegevens
Welke functies je gebruikt, hoe vaak je het horloge draagt, welke softwareversie je hebt en soms technische logbestanden. Fabrikanten gebruiken die gegevens voor productverbetering, maar ook voor analyse of advertenties, afhankelijk van hun beleid.
Waarom zijn gezondheidsgegevens extra gevoelig?
In de Europese privacywetgeving, de AVG, geldt voor gegevens over gezondheid een strenger regime dan voor gewone persoonsgegevens. Ze worden "bijzondere persoonsgegevens" genoemd. Een bedrijf heeft doorgaans uitdrukkelijke toestemming nodig om ze te verwerken, tenzij er een andere wettelijke grondslag is.
Wat is een gezondheidsgegeven?
Daar valt meer onder dan een diagnose. Ook een reeks metingen waaruit iets over je gezondheid is af te leiden, kan als gezondheidsgegeven worden gezien. Een afwijkend hartritme, een patroon van slechte slaap of een zwangerschap die uit een cyclusregistratie blijkt, zijn voorbeelden.
Waarom het ertoe doet
Gezondheidsgegevens kunnen in verkeerde handen gevolgen hebben. Denk aan gerichte advertenties, onterechte conclusies over je gezondheid of misbruik na een datalek. Het risico is klein voor de meeste mensen, maar de impact kan groot zijn als het misgaat. Daarom is een bewuste omgang verstandig.
Waar komen je gegevens terecht?
Dit is een van de lastigste vragen, want het antwoord verschilt per merk en per functie.
Op het horloge zelf
Veel gegevens worden eerst lokaal op het horloge opgeslagen en daarna met je telefoon gesynchroniseerd. Sommige metingen blijven alleen op het horloge of in de app op je telefoon.
In de app op je telefoon
De app van de fabrikant bewaart vaak geschiedenis en geeft inzichten. Gezondheids-apps van het besturingssysteem kunnen gegevens van meerdere apps verzamelen en bundelen. Je kunt meestal zelf instellen welke apps toegang hebben tot welke gegevens.
In de cloud van de fabrikant
Bij een account worden gegevens vaak ook op servers van de fabrikant opgeslagen, bijvoorbeeld om je geschiedenis veilig te stellen en te kunnen synchroniseren tussen apparaten. Waar die servers staan, kan verschillen. Dat is belangrijk, want bij opslag buiten de Europese Unie gelden aanvullende regels voor doorgifte van gegevens.
Bij derden
Verbind je je horloge met een sportplatform, een verzekeraar, een coachingapp of een werkgever, dan komen gegevens ook bij die partijen terecht. Elke koppeling heeft eigen voorwaarden. Controleer wat je deelt en met wie.
Welke rechten heb je?
De AVG geeft je een aantal rechten die ook gelden voor de gegevens van je smartwatch.
Recht op inzage
Je mag opvragen welke gegevens een organisatie over je heeft en waarvoor ze worden gebruikt. Veel fabrikanten bieden daarvoor een functie in het account of in de privacyinstellingen.
Recht op correctie en verwijdering
Kloppen gegevens niet, dan mag je ze laten corrigeren. In veel gevallen kun je ook vragen om verwijdering van je gegevens, bijvoorbeeld als je stopt met een dienst. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als een wettelijke bewaartermijn geldt.
Recht op dataportabiliteit
Je mag onder voorwaarden je gegevens in een gangbaar formaat meenemen naar een andere dienst. Dat is handig als je van merk wisselt en je geschiedenis wilt behouden.
Recht om toestemming in te trekken
Heb je ergens toestemming voor gegeven, dan mag je die toestemming intrekken. Dat moet even eenvoudig zijn als het geven ervan.
Klacht indienen
Ben je het niet eens met hoe een bedrijf met je gegevens omgaat, dan kun je eerst contact opnemen met de organisatie zelf. Komt het niet goed, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Zo bescherm je je privacy: praktische stappen
Je hoeft geen technisch expert te zijn om je privacy te verbeteren. Deze stappen kosten weinig tijd.
1. Lees de privacyverklaring, in elk geval de samenvatting
Een privacyverklaring is zelden prettig leesbaar, maar kijk wel naar de hoofdpunten: welke gegevens worden verzameld, waarvoor, hoe lang ze worden bewaard en met wie ze worden gedeeld. Zoek specifiek naar gezondheidsgegevens en locatie.
2. Beperk wat je deelt
Stel in welke gegevens het horloge en de app mogen verzamelen. Heb je geen behoefte aan stressmetingen, cyclusregistratie of bloedzuurstof, zet ze dan uit. Wat niet wordt gemeten, kan ook niet uitlekken.
3. Controleer de toestemmingen
Kijk in de instellingen van je telefoon welke rechten de horloge-app heeft: locatie, contacten, foto's, microfoon, meldingen. Geef alleen wat nodig is. Locatie kun je vaak beperken tot "alleen tijdens gebruik".
4. Wees voorzichtig met openbare delen
Sportapps tonen soms standaard je routes of activiteiten aan anderen. Controleer wie je activiteiten kan zien en verberg start- en eindpunten bij je huis of werk. Dit is een van de meest effectieve manieren om je woonplaats te beschermen.
5. Gebruik een sterk wachtwoord en tweestapsverificatie
Een gehackt account geeft toegang tot je gezondheidsgeschiedenis. Een uniek wachtwoord en tweestapsverificatie, als de dienst die biedt, verkleinen dat risico flink.
6. Houd software bijgewerkt
Updates bevatten vaak beveiligingsverbeteringen. Installeer ze zowel op het horloge als op je telefoon.
7. Wees kritisch op koppelingen
Koppel je horloge alleen aan diensten die je vertrouwt en die je daadwerkelijk gebruikt. Verwijder oude koppelingen van apps die je niet meer opent.
8. Verwijder gegevens als je stopt
Verkoop je je horloge of stop je met een dienst, voer dan een fabrieksreset uit en verwijder je account of vraag om verwijdering van je gegevens. Doe dit vóór je het horloge doorgeeft.
Privacy bij kinderen en ouderen
Bij horloges voor kinderen en ouderen met gps en sos-functie spelen extra overwegingen.
Kinderen
Voor kinderen gelden aanvullende beschermingsregels. Als ouder beslis je mee over welke gegevens worden verzameld. Bespreek met je kind dat het horloge locatie deelt, leg uit waarom en laat het meedenken over regels. Dat vergroot het vertrouwen en voorkomt dat het horloge als controle wordt ervaren.
Ouderen en mensen met dementie
Locatiebepaling kan veiligheid bieden, maar raakt aan autonomie. Spreek met de drager af wie de locatie mag zien en in welke situaties. Betrek bij mensen met dementie de huisarts of een casemanager als dat kan.
Privacy en werkgever of verzekeraar
Sommige werkgevers en verzekeraars bieden programma's aan waarbij je met een smartwatch punten of korting kunt krijgen voor een gezonde levensstijl. Dat kan aantrekkelijk lijken, maar wees alert.
Vraag wat ze mogen zien
Welke gegevens gaan naar de werkgever of verzekeraar: alleen je stappen, of ook je hartslag en slaap? Is deelname vrijwillig, en heeft weigeren gevolgen? Lees de voorwaarden goed en trek zo nodig je toestemming in.
Denk aan de lange termijn
Gegevens die je nu deelt, kunnen jarenlang bewaard blijven. Overweeg of het je waard is, en deel alleen wat nodig is voor het doel.
Je horloge verkopen of weggeven
Een horloge bevat tot het moment van resetten nog gegevens van jou. Vergeet dit niet als je overstapt naar een nieuw model.
Stappen voor je het doorgeeft
1. Maak een export of back-up van gegevens die je wilt bewaren, zoals trainingen en slaapgeschiedenis.
2. Ontkoppel het horloge in de app, zodat het niet meer aan jouw account hangt. Sommige horloges blijven anders vergrendeld voor de nieuwe eigenaar.
3. Voer een fabrieksreset uit op het horloge zelf.
4. Verwijder of controleer de e-sim als het horloge een eigen mobiele verbinding had.
5. Controleer in je account of het apparaat is verwijderd uit de lijst met gekoppelde horloges.
Als er iets misgaat: een datalek
Krijg je een bericht dat er een datalek is geweest bij een fabrikant of dienst? Wijzig dan direct je wachtwoord, schakel waar mogelijk tweestapsverificatie in en controleer of je dezelfde combinatie van e-mailadres en wachtwoord elders gebruikt. Wees extra alert op phishingmails die zich voordoen als de fabrikant. Bedrijven zijn in veel gevallen verplicht om datalekken te melden, en je kunt vragen welke gegevens precies betrokken waren. Twijfel je over de gevolgen, dan kun je advies vragen aan de Autoriteit Persoonsgegevens of een privacyspecialist.
Veelgestelde vragen over smartwatch privacy
Is mijn smartwatch een risico voor mijn privacy?
Het hangt af van wat je meet, welke diensten je gebruikt en hoe je het instelt. Een horloge verzamelt gevoelige gegevens, maar met bewuste keuzes kun je het risico beperken.
Kunnen fabrikanten mijn gezondheidsgegevens verkopen?
Voor gezondheidsgegevens gelden strenge regels in de EU, waaronder een uitdrukkelijke grondslag. Lees de privacyverklaring om te zien wat een merk zegt over delen met derden, en neem contact op als iets onduidelijk is.
Hoe verwijder ik mijn gegevens?
Gebruik de privacyinstellingen in de app of het account, of vraag verwijdering aan bij de fabrikant. Voer ook een fabrieksreset van het horloge uit voor je het verkoopt.
Moet ik locatie aanzetten voor mijn horloge?
Voor gps-sport en sommige functies wel. Voor andere functies is het niet altijd nodig. Zet locatie uit of beperk het tot gebruik tijdens training als je dat wilt.
Zijn gegevens op mijn telefoon veilig?
Ze zijn beter beschermd als je telefoon vergrendeld is, up-to-date is en je een sterk wachtwoord gebruikt. Gebruik een schermvergrendeling en schakel back-ups alleen in bij diensten die je vertrouwt.
Waar kan ik een klacht indienen?
Neem eerst contact op met de organisatie. Komt het niet goed, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Conclusie
Een smartwatch is een handig hulpmiddel, maar de gegevens die hij verzamelt zijn waardevol en gevoelig. Met een paar bewuste keuzes houd je de regie: lees de kern van de privacyverklaring, beperk wat je meet en deelt, bescherm je account en gebruik je rechten als dat nodig is. Zo profiteer je van de voordelen van de technologie zonder onnodig risico.
Privacy is geen eenmalige instelling maar een gewoonte. Loop af en toe je instellingen langs, ruim oude koppelingen op en stel jezelf bij elke nieuwe functie de vraag: heb ik dit echt nodig, en weet ik waar mijn gegevens naartoe gaan? Met die houding kies je niet alleen slimmer voor jezelf, maar ook voor de mensen die je horloge-gegevens indirect raken.